De vliegenzwam nu : New Age sjamanen en paddo's

Sinds enkele jaren blijkt het gebruik van hallucinogene paddestoelen (vliegenzwammen, maar vooral ook Psilocybe-soorten) in het westen een enorme opgang te kennen. In talloze doe-het-zelf-boekjes kan de moderne self made sjamaan, over de bewustzijnsverruimende werking van talloze paddo's lezen (zoals ze in het vlotte New Age jargon genoemd worden), hoe ze te vinden of zelf te kweken, hoe ze te prepareren en hoe ze te gebruiken. Tegen dergelijke praktijken kunnen we alleen maar waarschuwen. Met name het gebruik van de vliegenzwam is niet zonder risico's voor de onvoorbereide westerling. Vanwege het ontbreken van een passend cultureel-religieus kader, zal die krachtige paddestoel ongetwijfeld een onvoorspelbare uitwerking hebben, die een hoogst onaangename of angstaanjagende ervaring (bad trip) tot gevolg kan hebben.

We mogen immers niet vergeten, dat de techniek van de sjamanistische extase (niet alleen in Siberië, maar overal waar zij nog in een authentieke religieuze context beoefend wordt) een gecontroleerde,

beheerste techniek is, die men zich pas na een jarenlange periode van beproeving, oefening en inwijding

kan eigen maken. Die training omvat allerlei culturele patronen die de extaticus op zijn visioen voorbereiden. De ervaringen van een sjamaan tijdens zijn trance worden dan ook in hoge mate gestructureerd door het religieus-mythologische schema van zijn cultuur. M.a.w.: hij krijgt de visioenen die hij verwacht op grond van de traditie in zijn samenleving. In die zin bevestigt zijn visionaire ervaring de kracht en de geldigheid van die traditie. Of, om het anders te zeggen: er bestaat geen natuurlijke, immanente boodschap van de paddestoel. Zijn fysisch-chemische werking wordt steeds gestuurd door de specifieke cultureel-religieuze achtergrond van de persoon die hem inneemt. Al naargelang die context kan de uitwerking van een hallucinogeen middel dus aanzienlijke variaties vertonen.

In de westerse culturele traditie is er sinds de kerstening geen institutioneel kader voor bewustzijnsverruimende ervaringen meer voorhanden, zeker niet indien ze teweeggebracht worden door het eten van paddestoelen. (En het is nog maar de vraag of het mogelijk is, laat staan opportuun, om opnieuw een passend religieus kader op te bouwen). Dat betekent, dat bij westerlingen de uitwerking van hallucinogene middelen totaal onvoorspelbaar is. Men zoekt immers een visionaire ervaring zonder gegidst te worden door het culturele schema van de eigen samenleving. Integendeel zelfs, doorgaans wordt de inname van entheogene middelen ingegeven uit onvoldaanheid met of protest tegen de eigen cultuur, waaruit men zich zodoende hoopt te bevrijden. Wat voor de authentieke gebruikers nog heilige planten zijn, betekent voor de westerling niets meer dan louter drugs. Aangezien de meeste drugs (afgezien van de sedatieven) als versterkers werken van pre-existerende mentale processen, zijn zij ook niet in staat om een

intellectuele en spirituele leegte met instant-wijsheid te vullen. In het beste geval kunnen hallucinogene middelen een hedonistische excursie bieden of de illusie van een bevrijding. Mag dat de would be sjamanen van de New Age beweging een waarschuwing zijn!