De vliegenzwam bij de Kelten: het gelag van Goibhniu

In de Keltische mythologie zijn er zo goed als geen sporen van het gebruik van de vliegenzwam terug te vinden. Dat is verwonderlijk, omdat we de Keltische wereld - tengevolge van zijn ligging aan de westelijke periferie van het Indo-Europese verspreidingsgebied - als eerder behoudsgezind zouden kunnen bestempelen. Het is immers een wetmatigheid dat aan de rand van een cultuurgebied, de oudste en meest archaïsche kenmerken het langst bewaard blijven (denken we maar aan de rijke Somacultus bij de oude Indiërs in het uiterste oosten en de berserkertradie in Noorwegen en IJsland, die daar in het hoge noorden nog tot in de middeleeuwen blijft bestaan).

Zo zouden we bij de priesterklasse van de uates (in Gallië) en de faíth (in Ierland) - met hun sjamanistische trekjes, hun kennis van de geheime krachten van de natuur (vooral van planten en bomen) en hun rol als zieners en voorspellers (zij kunnen de toekomst aflezen uit allerlei natuurverschijnselen, zoals de vlucht van de vogels) -

het gebruik van de vliegenzwam kunnen verwachten. Zij brachten zichzelf bij de uitoefening van hun functie in een staat van trance of extase, maar toch vinden we nergens enige aanduiding van het gebruik van hallucinogene planten of paddestoelen. Dat wil echter niet noodzakelijk zeggen, dat zij die niet gebruikt hebben, mogelijk wel dat het gebruik van de vliegenzwam of een ander inspirerend middel nooit te boek werd gesteld omdat daardoor de heilige ritus ontwijd zou worden.

Anderzijds is er in Keltische mythen en verhalen dikwijls sprake van magische ketels waarin een toverdrank gebrouwen wordt die tot leven wekt, onsterfelijk maakt of dichterlijke inspiratie schenkt, allemaal kenmerken van de mythische godendrank van Germanen, Grieken en Indiërs (waarin - zoals we hiervoor uitvoerig beargumenteerd hebben - naar grote waarschijnlijkheid het sap van de vliegenzwam het cruciale ingrediënt vormde). Zo een magische drank treffen we aan op het Feest van Goibhniu, de goddelijke smid (Fledh Ghoibhnenn): daar wordt een roesverwekkende drank geschonken, die iedereen die ervan drinkt van tijd en verval bevrijdt.