Deze fluit werd bespeeld bij ceremonies van de peyote-cultus. Peyote (Lophophora williamsii)
is een cactus die voorkomt in de woestijngebieden van Noordwest-Mexico. De knoppen van de
peyote bevatten een hallucinerende stof en het kauwen van gedroogde peyoteknoppen levert
kleurige visioenen op. Het rituele gebruik van peyote heeft zich vanuit Mexico over Noord-Amerika verspreid. Zo onstond een peyote-cultus, waarin Indiaanse en christelijke elementen samengaan. De cultus is georganiseerd in de Native American Church en heeft aanhangers bij vele stammen.

Het ritueel vindt plaats in een hut of tipi en duurt van zonsondergang tot zonsopkomst. Op een halvemaanvormig altaar van aarde wordt de peyote geplaatst, vaak naast een bijbel. De ceremonie wordt geleid door de 'roadman', bijgestaan door de vuurman die het vuur brandend houdt, de cederman die het hout aanlevert en de drummer. Gebed, zang en het kauwen van peyote wisselen elkaar af. Met waaiers van veren wuiven de deelnemers de rook van het vuur naar zich toe en vervolgens omhoog, zodat de rook hun gebeden meevoert naar God. Met rammelaars slaan zij de maat van de gezongen gebeden. Het ritueel wordt enkele malen onderbroken door ceremoniële maaltijden. Als de dienst is afgelopen, wordt een uitgebreid ochtendmaal gegeten.

Vele culturen maken door de eeuwen heen gebruik van stoffen die hallucinaties veroorzaken. De Siberische shamanen gebruikten de vliegenzwam, die de stof muscimol bevat, en West Europese heksen brouwden dranken met padden die bufotenine bevatten, en de scopolamine bevattende Atropa belladonna (een nachtschade). Deze drankjes veroorzaken naast hallucinaties ook uiterst onaangename lichamelijke verschijnselen, maar de echte hallucinogenen veroorzaken hallucinaties in een dosering die niet of nauwelijks lichamelijke bijeffecten heeft. Voorbeelden daarvan zijn: psilocybine uit verschillende paddestoelen, met name Psilocybe mexicana, die wordt gebruikt door Mexicaanse inheemse genezers. Deze paddestoelen zijn in Nederland ook incidenteel verkrijgbaar. Verder bufotenine uit de huid en urine van vele paddensoorten, maar ook uit de Zuid Amerikaanse Cohoba-snuif. Harmaline zit in een Zuid Amerikaanse liaan, die het hoofdbestanddeel is van "ayahuasca" een indiaanse drank die de laatste jaren vooral weer

bekendheid krijgt in het kader van de Braziliaanse Santo Daime-religie. Deze drank bevat ook het kortwerkende dimethyltryptamine (DMT) uit een andere plant. En verder ontdekten oude indianen stammen uit bv Mexico en Peru dat cactussen ook een schat aan inhoud hebben. De heilige cactus der Huichols in Mexico, de peyote, bevat mescaline, bekend geworden omdat Aldous Huxley zijn boek "The Doors of Perception" op zijn ervaringen met deze stof baseerde. De San Pedro, een andere bekende cactussoort, werd vooral door de Indianen in het Andesgebied gebruikt om voorspellingen te doen of spirituele oorzaken van ziektes te ontdekken.

De peyote (lophophora wiliamsii) en de san pedro (trichocereus pachanoi) zijn de bekendste mescaline houdende cactussen. Maar er zijn in ieder geval nog 34 soorten waar mescaline in zit. Een paar van deze andere cactussen zijn afkomstig uit dezelfde familie als de peyote (lophophora) en san pedro (trichocereus).

De cactus werd door de indianen niet als pleziertje beschouwd, maar als serieuze behandeling door de 'curandero', de traditionele genezer of medicijnman. De kennis van de curandero stamt uit precolumbiaanse tijden en bestond al tijdens culturen als die van Chav’n en Moche. De rituele handelingen werden afgebeeld op keramiek en andere voorwerpen uit die tijd waardoor men een duidelijk beeld kon vormen van zijn functie. Die is tot op heden weinig veranderd. De meeste 'campesinos' in Peru gaan eerder naar een medicijnman dan naar een 'westerse' arts.

De curandero is niet alleen in staat om met behulp van kruiden en amuletten zieke mensen te genezen of boze geesten te verjagen, hij wordt ook geconsulteerd om door middel van magische rituelen bepaalde gebeurtenissen te bewerkstelligen. Offerandes aan pachamama, moederaarde, en de geesten van de voorouders spelen hierbij een belangrijke rol. De ingrediënten voor behandeling of bezwering zijn op speciale 'heksenmarkten' te koop. In Noord-Peru maakt de curandero gebruik van een hallucinerend middel, gemaakt van de San Pedro-cactus. De curandero of sjaman neemt ook bij de verschillende indianenstammen in het Amazone-bekken een belangrijke plaats in.
De kennis die deze mensen hebben van de medicinale werking van planten en mineralen is dusdanig groot, dat er inmiddels veel studies aan zijn gewijd en boeken over geschreven.