Het genot van pijpen
Toeback suyghen. Zo noemde men vroeger het roken van een pijp. Toeback drinken werd het ook wel genoemd en dat klinkt als heerlijk inhaleren.
Een stam in Midden-Afrika heeft als gewoonte dat bij jonge vrouwen de twee voortanden uit de mond worden geslagen, zodat zij daarna pijp kunnen roken en zich een volwassen vrouw mogen noemen.
De Afrikanen roken meestal enorme pijpen en de Aziaten juist hele kleine. Overal op onze aardbol wordt pijp gerookt, maar wat en hoe er gerookt wordt verschilt nogal. Het assortiment hasj- en weedpijpjes steekt schril af bij de mooie, grappige en rare pijpen die niet speciaal voor weed ontworpen zijn, maar er meestal wel geschikt voor zijn. Een bezoek aan twee Amsterdamse pijpenprofessoren prikkelt de fantasie om eens uit ander pijpje te tappen.
De meeste pijpen zijn geschikt om alles mee te roken. Behalve grof- of fijngesneden tabak of een klont tabak kan er weed, hasj, kruiden of gras (uit armoede) mee gerookt worden. Alleen aan de opiumpijp worden aparte eisen gesteld. Een pijp roken was tot aan de komst van de sigaar en later de sigaret dé manier van roken.
In 1590 werd voor het eerst tabak gerookt in Nederland. Het werd meegenomen uit Amerika waar de Indianen het allang rookten. Zeelieden waren de eerste blanken die zich eraan waagden. De tabak was heel zwaar met een hoog nicotine-gehalte, doordat het in die tijd veel minder gefermenteerd werd. Het gaf een goede roes en verzadiging en wat handig was voor de matrozen, het stilde de honger.
Duivels
In het begin was roken helemaal niet geaccepteerd, het werd duivels gevonden dat er rook uit alle gaten van het hoofd kwam. Uit onwetendheid was men er bang voor. Dit proces uit het einde van de zestiende eeuw lijkt natuurlijk erg op het zogenaamde begin van het roken van hasj en weed in de jaren '60.
Vele eeuwen hiervoor echter werd echter er al weed gerookt in Nederland. In het eerste standaardwerk over roken dat in 1626 werd gepubliceerd, wordt weed al genoemd en wordt een afbeelding van een Afrikaanse waterpijp getoond. Het is jammer dat er verder niet veel bekend is over dat eerste gebruik van weed als rookwaar, maar de Highlife-historici komen hier in een komend nummer zeker nog op terug. Alleen als er in een oud pijpje resten van de tabak of weed over zijn gebleven, is te onderzoeken wat er met dat pijpje gerookt is. Aan alleen de as is niets af te lezen.
Onlangs werd bekend dat enkele fanaten bezig zijn met enig archeologisch graafwerk in het Verenigd Koninkrijk. Zij hopen enige oude pijpen van de beroemde Britse schrijver William Shakespeare te vinden die ze daarna willen onderzoeken op resten van weed. Zij denken dat hij zijn toneelstukken schreef onder invloed van een lekker pijpje weed.
Geen gekke gedachte op zich en leuk als het waar zou zijn. Shakespeare leefde van 1564 tot 1616. Hij zou dus heel goed pijp gerookt kunnen hebben. Het probleem is echter dat men vroeger zijn pijp gewoon weggooide als deze gebroken was en behalve als Shakespeare dood ging met een pijp op zak, en zo de kist in ging, is het een mooi verhaal.
Overigens melden verschillende bronnen dat die kist in Stratford-upon-Avon gewoon leeg zou zijn, en dat Shakespeare in Gouda als pijpenmaker gestorven is.
Tabakslikeur
In Amsterdam zijn twee enthousiastelingen op dezelfde wijze aan alles wat met pijpjes te maken heeft verslaafd geraakt. De een vond op zes-jarige leeftijd in een molshoop een Gouds pijpje en heeft nu een verzameling van duizenden pijpjes, grotendeels zelf gevonden. De ander kreeg zo'n dertig jaar geleden een doos pijpjes in zijn handen, vond dat interessant en heeft nu een verzameling van 20.000 stuks. Hij schreef verder ongeveer vijftien boeken over pijpen en is de hele wereld over geweest voor de pijp.
Beide heren hebben hun collectie opengesteld voor geïnteresseerden en beiden zijn zeer enthousiast en vol leuke verhalen.
Het Pijpenkabinet van Don Duco bevindt zich in het centrum van Amsterdam, het bestaat uit twee delen. Als je binnen komt in het souterrain van het herenhuis aan de Prinsengracht kom je in Smokiana terecht. Hier tref je Don Duco temidden van wat op een museum lijkt. Het staat hier vol met nieuwe en oude pijpen en curiosa, zoals tabaksdozen, snuifflesjes, tabakslikeur (whisky met tabaksbladeren) en een selektie hasj-pijpjes. Hier kan je een verscheidenheid aan pijpen zien uit verschillende delen van de wereld en het leuke is dat alles te koop is. Ook de waterpijp van de Bosjesmannen uit Zuid-Afrika en de tabaksdoos van de oude Japanse monnik is te koop.
Op de eerste verdieping staat het vol met nog originelere dingen, die de geschiedenis van het pijp roken verbeelden en die Don wil bewaren voor de toekomst. Dit deel van het Pijpenkabinet gaat binnenkort na een verbouwing open. Hier staan bijvoorbeeld wel honderd opiumpijpen, pre-columbiaanse pijpen in de vorm van een mescalinecactus, pijpen met een doodshoofd of gemaakt van een krabbenschaar. Bovendien is er een bibliotheek met wel vijftig meter boeken over pijpen en roken.
'Asthma-sigaretten'
Een veel kleinschaliger verzameling, maar zeker ook de moeite van een bezoek waard, is Mario's Pijp-. Rook- en Tabaks'museum'. Het leuke hier is dat de pijpen bijna allemaal door Mario zelf in de grond zijn gevonden. Hij heeft er wel meer dan duizend uit de Amsterdamse bodem getrokken. Hij hoeft maar een hoop aarde te zien en hij weet of het een goeie hoop is.
Met een joint in de hand leidt hij ons langs de door hem zelf gebouwde vitrinekasten in de gang van zijn huis. Hierin liggen de bijzondere pijpjes uit zijn collectie. Goudse pijpen, maar ook rare andere pijpen, zoals glazen pijpen, waterpijpen, Afrikaanse pijpen en een gemaakt van geitenbot. Er zijn enorme tabaksbladeren te zien, en klonten tabak uit Afrika, gekocht van oude mannetjes op de markt. Van deze laatste tabak wordt je behoorlijk stoned, vooral als je hem rookt met Afrikaanse vloeitjes gemaakt van krantenpapier met lekker veel lood erin.
Het is hier niet allemaal pijp wat de klok slaat, Mario verzamelt alles wat met roken te maken heeft. Hij heeft zijn berging omgebouwd tot archiefkast, die nu vol staat met elke afbeelding en vele artikelen over roken die hij kan vinden. Overal in zijn huis hangen erg grappige dingen, zoals bijvoordeeld de reclame voor asthma-sigaretten: 'Het rooken eener halve Cigarette is voldoende ter bestrijding van de hevigste aanvallen der Asthma.'
Of de reclame: 'Jonge Mannen, Rookt de Pijp. Het is de beste wijze van rooken voor uw hart en voor uw geldbuidel.' Dit geldt natuurlijk ook voor weed, want met een pijpje heb je minder nodig dan in een joint. De Goudse pijpen die Mario gevonden heeft zijn trouwens heel geschikt om weed mee te roken. Volgens Mario rookt het heel cool. Omdat hij graag een weedje rookt, weet hij hierover veel te vertellen.
Ben je op zoek naar een mooi pijpje of een goed verhaal over het roken van wat dan ook? Heb je een vraag over iets wat met roken of met pijpen te maken heeft of heb je zelf een pijp gevonden en je wilt er meer over weten? Ga langs (entrée is gratis) of bel. Pijpenkabinet & Smokiana, Prinsengracht 488 te Amsterdam, telefoon: 020-4211779. Openingstijden: Woensdag t/m zaterdag 12.00 uur - 18.00 uur. Mario's Pijp-, Rook- en Tabaks-'museum', zondags te bezoeken op afspraak: 020-6274234. E-mail: mlbos@hotmail.co
